در بحث گرمایش جهانی بزرگ نمایی شده است - آکا
بزرگ نمایی,خواهد بود,ادامه حیات,بحث,src=,نوع,alt=,جهان گلخانه ای زندگی می کنیم بدون

در بحث گرمایش جهانی بزرگ نمایی شده است

ما در یک جهان گلخانه ای زندگی می کنیم. بدون این گونه گازها زمین آن قدر سرد خواهد شد که ادامه حیات از آن نوع که ما می شناسیم، غیرممکن خواهد بود.

بخار آب؛ یعنی مولکول اصلی که ما را گرم نگه می دارد، تقریبا تمامی (۹۸درصد) گرمایش طبیعی دنیا را به خود اختصاص می دهد. گازهای دیگری مثل دی اکسید کربن (CO۲)، متان (CH۴) و اسیدنیترو (N۲O) نیز در افزایش گرمای جهان سهیم اند. طی سیصد سال گذشته که دنیا صنعتی شده و وابستگی آن به سوخت های فسیلی بیشتر و بیشتر شده است، غلظت CO۲ در جو زمین بیش از ۳۰درصد افزایش پیدا کرده است، در حالی که غلظت متان که عمدتا از فعالیت های بخش کشاورزی حاصل می شود، در حدود ۱۵۰درصد زیادتر شده است. دانشمندان علوم جوی پیش بینی کرده اند که این موارد افزایش گازهای گلخانه ای یا به گرم تر شدن دنیا خواهند انجامید یا در حال حاضر به این امر منجر شده اند. هیات میان دولتی تغییرات آب و هوایی (IPCC که گروهی در سازمان ملل است که علم گرمایش جهانی به آن واگذار شده است) اعتقاد دارد که اگر هیچ کاری برای کاهش سرعت گرم شدن دنیا انجام نگیرد، مقدار CO۲ تا سال ۲۰۶۰ دوبرابر خواهد شد و دمای کره زمین را در حدود ۵/۲ درجه سانتیگراد (۵/۴درجه فارنهایت) افزایش خواهد داد.

جالب این که اسوانت آرنیوس، دانشمند سوئدی که برای اولین بار (۱۹۹۶) گرمایش دنیا را پیش بینی کرد، بر این باور بود که این امر به ویژه برای کشورهای شمالی مفید خواهد بود. با این حال در ۱۹۹۲، ترس از صدمات ناشی از گرمایش جهانی اغلب دولت های ملی دنیا از جمله دولت آمریکا را بر آن داشت که در همایش زمین که در ریودوژانیرو برگزار شد، کنوانسیون سازمان ملل متحد در باب تغییرات آب و هوایی را امضا کنند. این دولت ها متعهد شدند که برای محدود ساختن میزان انتشار گازهای کربنی در ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۰ اقدامات داوطلبانه ای را انجام دهند.

سنای آمریکا این پیمان را بعدا و در سال ۱۹۹۲به تصویب رساند. این فعالیت های بین المللی با یک همایش متعاقب آن در برلین (۱۹۹۵) و سپس در کیوتو (۱۹۹۷) پیگیری شد. در همایشی که در کیوتو برگزار گردید، حول پروتکلی مذاکره شد که کشورهای پیشرفته دنیا را ملزم به کاهش انتشار گازهای گلخانه ای می کرد، اما بقیه کشورهای دنیا را از این امر معاف می دانست. دولت کلینتون که می دانست این پروتکل با معافیت کشورهای بزرگی مثل چین و هند مورد تایید سنا قرار نخواهد گرفت آن را امضا کرد. در واقع کلینتون از ارائه این پروتکل به سنا برای تصویب سرباز زد و سنا با رای ۹۵ در مقابل صفر علیه هر پیمانی که برخی کشورها در آن کنار گذاشته باشند، رای داد. کمی بعد جورج بوش پس از رسیدن به مقام ریاست جمهوری آمریکا اعلام کرد که این کشور بر این اساس که هزینه های این پیمان برای اقتصاد آمریکا بسیار زیاد خواهد بود، از آن کناره گیری نموده است.

عواقب احتمالی گرمایش زمین چیست؟ آیا این پیامدها به کلی بد هستند یا برخی اثرات بد آن به واسطه نتایج خوب و مثبت آن جبران می شوند؟ مشخص است که اقتصاددان ها نیز به همراه دانشمندان دیگر از نقش عمده ای در این بحث برخوردار می باشند.

● دلایل موافق و مخالف گرمایش جهانی

رسانه ها و بسیاری از افراد و گروه های دیگر، هرگونه شرایط آب و هوایی ممکن، از تغییرات کم تا زیاد شرایط جوی، از باران بیشتر تا خشکسالی بیشتر و از توفان های شدیدتر زمستانی تا جریان های کمتر و ضعیف تر هوای سرد را به گرمایش دنیا نسبت داده اند. اما بررسی اثرات احتمالی این پدیده حاکی از آن خواهد بود که این دیدگاه مایوس کننده چندان مبنایی ندارد. بنا به گفته IPCC گرم شدن کره زمین که زمستان ها را بیشتر از تابستان ها گرم خواهد کرد، موجب افزایش میزان بارندگی خواهد شد و در عرض های جغرافیای بالاتر (یعنی در مناطق سرد فعلی) افزایش دمای بیشتری را در مقایسه با مناطق استوایی موجب خواهد شد.

شرایط جوی چه تاثیری بر اقتصاد خواهد گذاشت؟ آب و هوا در وهله اول کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری را تحت تاثیر قرار می دهد. در آمریکا این سه مورد کمتر از ۲درصد GDP را به خود اختصاص می دهند.

صنایع کارخانه ای، اغلب صنایع خدماتی و تقریبا تمامی صنایع استخراجی از اثرات مستقیم تغییرات جوی مصون هستند. کارخانه ها را عملا می توان در همه جا (شمال سوئد یا کانادا، تگزاس، مرکز آمریکا یا مکزیک) بنا کرد. بانکداری، بیمه، خدمات پزشکی، خرده فروشی، آموزش و گسترده متنوعی از خدمات دیگر می توانند هم در آب و هوای گرم (با استفاده از سیستم تهویه مطبوع) و هم در آب و هوای سرد (با استفاده از سیستم گرمایش مرکزی) رونق داشته باشند. افزایش گرمای هوا هزینه های حمل و نقل را کاهش خواهد داد، چراکه آزار و اذیت ناشی از برف و یخ برای رانندگان اتومبیل های باری و سواری کمتر خواهد شد، توفان زمستانی به میزان کمتری سفرهای هوایی را مختل خواهند کرد. آب و هوای بد در تابستان اثرات مختل کننده کمتری خواهد داشت و سریع تر از میان خواهد رفت و کاهش میزان توفان و هوای مه آلود از خطر سفرهای دریایی خواهد کاست. افزایش دما به میزان بسیار زیادی بر صنایع معدنی و استخراجی بی اثر خواهد بود و حتی ممکن است حفر چاه نفت در دریاهای شمالی و استخراج معادن در کوهستان ها از این پدیده منتفع شوند.

خدمات معدودی از جمله گردشگری در مقابل آب و هوا آسیب پذیرتر هستند. گرم تر شدن هوا احتمالا نوع و مکان سفرهای تفریحی را تغییر خواهد داد.

به عنوان مثال ممکن است بسیاری از پیست های اسکی با فصول سرد و کوتاه تر و هوای سردی که قابلیت اتکا به آنها کمتر است، روبه رو شوند. شرایط آب و هوایی گرم تر همچنین ممکن است به این معنا باشد که ساکنان کمتری در کشورهای شمالی احساس نیاز به تعطیلات در فلوراید یا جزایر دریای کارائیب کنند. در همین حال این احتمال وجود دارد که فرصت های گردشگری تازه ای در آلاسکا، شمال کانادا و سایر مناطقی که در عرض های جغرافیایی بالاتر یا ارتفاعات بیشتر واقعند، به وجود آید.

کوتاه تر شدن زمستان برای اغلب تفریحات بیرون از خانه مثل گلف، پیاده روی، تنیس و پیک نیک مفید خواهد بود.

در بسیاری از مناطق دنیا افزایش گرمای هوا به معنای طولانی تر شدن فصل کاشت محصولات کشاورزی خواهد بود. اگر دنیا گرم تر شود، هوای به وجود آمده باعث افزایش تبخیر از سطح دریاها خواهد شد و به احتمال زیاد به افزایش میزان بارندگی در سراسر دنیا منجر خواهد گردید. علاوه بر آن افزایش غلظت CO۲ در جو باعث تلقیح گیاهان خواهد شد و زمینه را برای رشد بیشتر فراهم خواهد کرد. ارزیابی IPCC از گرم تر شدن دمای زمین آن است که «چند درجه افزایش دما باعث خواهد شد که بازدهی محصول در مناطق خوش آب و هوا، با تفاوت هایی در میان مناطق مختلف به طور کلی افزایش پیدا کند» (۲۰۰۱، IPCC، ص ۳۲). بیورن لمبرگ، طرفدار محیط زیست و آماردان دانمارکی گزارش کرده است که با سازگاری مختصری از سوی کشاورزها، افزایش دما می تواند غلات را در کشورهای ثروتمند به میزان ۱۴ ۴درصد افزایش و در کشورهای فقیرتر به اندازه ۷ ۶درصد کاهش دهد. (۲۰۰۱، ص ۲۸۸). وزارت کشاورزی آمریکا در یک گزارش احتیاط آمیز به بررسی اثرات احتمالی گرمایش جهانی پرداخته و چنین نتیجه گیری کرده است که این اثر کلی روی تولید غذا در دنیا به میزان جزئی مثبت خواهد بود و لذا قیمت محصولات کشاورزی احتمالا کاهش پیدا خواهد کرد. (کین و دیگران، ۱۹۹۱).

گرمایش کره زمین می تواند یخچال های طبیعی را ذوب کند و از این طریق به بالا آمدن سطح آب دریاها بینجامد که باعث خواهد شد مناطق کم ارتفاع از جمله چند جزیره و دلتای جغرافیایی به زیر آب روند. IPCC برآورده کرده است که سطح آب دریاها در سال ۲۰۰۱ به میزان سه فوت بالا خواهد آمد. اقتصاددان هایی از قبیل ویلیام کلاین، ویلیام نورد هاوس و ریچارد مورگنشترن با در نظر گرفتن فرض بالا آمدن سطح آب به میزان ۳ فوت، هزینه های ساخت خاکریز و دیوار و زمین از دست رفته برای آمریکا را به میزان ۶/۱۰ ۷میلیارد دلار در سال یا حدود ۱۰درصد GDP این کشور برآورده کرده اند. این مشکلات برای برخی از کشورهای کوچک، کم ارتفاع و جزیره ای بسیار بیشتر خواهد بود و در برخی موارد حتی ممکن است که این کشورها به طور کامل غرق شوند.

● هزینه های پولی تغییرات آب و هوایی

ویلیام کلاین و ویلیام نوردهاوس به طور جداگانه چنین برآورد کردند که هزینه افزایش دما به میزان ۵/۲ درجه سانتیگراد (۵/۴ درجه فارنهایت) و حدود یک درصد GDP آمریکا خواهد بود. البته نوردهاوس این هزینه را تنها به میزان ۲۵/۰درصد برآورد کرد و سپس بر مبنای بخش های محاسبه نشده حدس زد که کل این مقدار احتمالا به اندازه یک تا ۲ درصد خواهد بود. نکته جالب آن است که کلاین و نوردهاوس هر دو به گونه ای آشکار از فواید بالقوه افزایش دمای هوا صرف نظر کردند. سایر اقتصاددان ها موافقند که این منافع، حداقل برای آمریکا و احتمالا برای اغلب کشورهای شمالی از هزینه های آن بیشتر خواهند بود. رابرت مندلسون از دانشگاه ییل و جیمز نیومن، همکار او به این نتیجه رسیدند که آمریکا از گرمایش مختصر ْْC۵/۲ که احتمالا تا ۲۰۶۰ روی خواهد داد، به طور خالص حدود ۲/۰ ۱/۰درصد GDP خود سود خواهد برد. حتی ارقام بیان شده توسط این دو نفر نیز به خاطر در نظر نگرفتن بهره حاصل از تفریحات در هوای گرم برای مردم، منافع این پدیده را کمتر از حد واقع برآورد نموده است.

عموم مردم آمریکا هوای گرم را به هوای سرد ترجیح می دهند. این منفعتی است که معمولا از آن غفلت می شود. توماس مور (۱۹۹۸) با بررسی نرخ دستمزد در شهرهای مختلف آمریکا ترجیحات مردم این کشور در رابطه با وضعیت آب و هوایی را اندازه گیری نمود. او همچنین این مطلب را مورد مداخله قرار داد که نرخ مرگ و میر و میزان رجوع به بیمارستان چه رابطه ای با شرایط آب و هوا دارد. وی به این نتیجه رسید که نه تنها مردم آمریکا هوای گرم تر را ترجیح می دهند، بلکه نرخ مرگ و میر و هزینه مراقبت های بهداشتی در این نوع آب و هوا کمتر است.

او بر مبنای این برآوردها چنین نتیجه گیری کرد که منافع خالص حاصل از آب و هوای گرم تر برای آمریکا می تواند تا یک درصد GDP این کشور نیز باشد.

متاسفانه برخی از دیگر نقاط دنیا به ویژه مناطق فقیر کشاورزی و نقاطی که در معرض خطر غرق شدن ناشی از بالا آمدن سطح آب قرار دارند، از گرمایش کره زمین صدمه بیشتری خواهند دید. با این حال نکته جالب این است که عملا تمامی تخمین های منتشر شده که بر مبنای تحقیقات دقیق به عمل آمده اند، هزینه دو برابر شدن غلظت CO۲ برای دنیا را معادل ۵/۱درصد درآمد جهان یا کمتر از آن می دانند. گروه کاری شماره ۳ که زیرمجموعه IPCC است، در گزارش خود به سیاست گذارها برآوردهای مربوط به کل هزینه ناشی از دو برابر شدن CO۲ دنیا را «چند درصد محدود از GDP جهانی» می خواند.

اگرچه بسیاری از افراد معتقدند که هزینه گرمایش جهانی، پس از تعدیل مقدار کمی خواهد بود، اما برخی ناظران راجع به این نکته که سرعت تغییرات آب و هوایی غیرقابل پیش بینی باشد و باعث گردد که انجام تعدیلات سخت و پرهزینه باشد، اظهار نگرانی کرده اند. با این وجود محققانی که روی یخچال های طبیعی کار می کنند، نشان داده اند که سرعت تغییرات آب و هوایی در گذشته به همان میزانی بوده است که برای قرن آتی پیش بینی می شود یا از آن نیز بیشتر بوده است. علاوه بر آن IPCC پیش بینی مربوط به افزایش دما طی قرن آینده را از اFا۵/۸ در سال ۱۹۹۰ به اFا۳/۶ در ۱۹۹۵ کاهش داد. این امر نرخ تغییر آب و هوا را دقیقا نصف کرد. خلاصه آنکه کشورها به هیچ وجه نباید از گرمایش جهانی نگران باشند و حتی ممکن است برای برخی کشور ها بهره ای نیز به همراه داشته باشد. حتی نیاز به «سیاست بدون هدف» (یعنی سیاستی که هزینه کمی به همراه داشته باشد و میزان انتشار گازهای گلخانه ای را کاهش دهد)، قابل اغماض به نظر می آید.

● هزینه پیمان کیوتو و متوقف ساختن پدیده گرمایش جهانی

همان طور که در مطالب قبل ذکر شد، اغلب دولت هایی که در نشست کیوتو در ۱۹۹۷ شرکت کرده بودند، این پروتکل را امضا نمودند. طبق پروتکل کیوتو کشورهای مهم باید میزان انتشار گازهای گلخانه ای خود را به میزان ۵درصد نسبت به سطوح سال ۱۹۹۰ بکاهند. تحت این موافقت نامه آمریکا مجبور می شد که میزان انتشار این گازها را به میزان ۷درصد از سطوح سال ۱۹۹۰ کاهش دهد یا به عبارت دیگر اگر این کاهش را به طور کلی اعمال می کرد، باید حدود ۳۰درصد از انتشارات احتمالی تا سال ۲۰۱۰ را می کاست. در حالی که پایبندی به این پیمان هزینه ای حدود ۳درصد GDP آمریکا یا ۳۰۰میلیارد دلار را به این کشور تحمیل می کرد، اثر آن بر کاهش سرعت تغییرات آب و هوایی قابل چشم پوشی می بود.

برتا بالین، رییس پیشین IPCC خاطرنشان ساخته است که اگر پیمان کیوتو به طور کامل عملی می شد، پس از بیست وپنج سال دمای کره زمین «کمتر از ۱/۰درجه سانتی گراد کاهش پیدا می کرد که مقدار قابل تشخیصی نمی بود.» لمبرگ تخمین می زند که اگر هیچ کاری برای مقابله با این پدیده صورت نگیرد، دمای زمین تا سال ۲۰۹۴ به میزان ۹۲/۱درجه سانتی گراد افزایش خواهد یافت. در صورت پیروی کامل از پیمان کیوتو شش سال بیشتر طول خواهد کشید تا همین دما بر زمین حاکم شود. به عبارت دیگر این پیمان نه تغییرات آب و هوایی را متوقف خواهد کرد و نه به میزان قابل ملاحظه ای از سرعت آن خواهد کاست. برای تثبیت غلظت گازهای گلخانه ای در جو زمین به چندین پیمان کیوتو نیاز خواهیم داشت.

از این رو هزینه توقف تولید CO۲ در آمریکا چندبرابر هزینه پیمان کیوتو و بیش از ۱۰درصد GDP این کشور خواهد بود، در حالی که تغییر شرایط آب و هوا حداکثر هزینه ای نزدیک به یک درصد درآمد آن را به همراه خواهد داشت و می تواند سودآور باشد.
  
 
روزنامه دنیای اقتصاد
ویرایش و تلخیص:آکاایران

منبع : بخش مقالات علمی آکاایران
برچسب :