گسل چیست ؟ - گسل های خطرناک تهران - دسته‌بندى گسل‌هاى ايران و انواع گسل‌
گسل های کرمانشاه و گسل شمال تهران و گسل های ایران و گسل های تهران و گسل های کرج را در آکاایران ببینید

= گسل یا گسله به شکستگی هایی اطلاق می شود که سنگ های دو طرف صفحهٔ شکستگی نسبت به یکدیگر حرکت کرده باشند. این جابه جایی می تواند از چند میلی متر تا صدها متر باشد. انرژی آزادشده به هنگام حرکت سریع گسل های فعال، عامل وقوع اغلب زمین لرزه ها است.

گسل های بزرگ در پوسته زمین نتیجه حرکت برشی زمین هستند و زمین لرزه ها نیز نتیجه نیروی رهاشده در حین لغزش سریع لبه های یک گسل به هم است. بزرگ ترین نمونه های گسل، مرزهای میان ورقه های زمین ساختی کره زمین است. از آنجا که یک گسل معمولاً از یک شیار مستقیم و مرتب تشکیل نشده و ناحیه ای از تغییر شکل های پیچیده زمین را در بر می گیرد معمولاً بجای گسل از «منطقه گسلی» صحبت می کنند.بزرگ ترین گسل ایران گسل زاگرس می باشد

انواع طبقه بندی بر اساس شیب سطح گسل 

زمین شناسان گسل ها را بر اساس لغزش به سه دسته تقسیم می کنند :

در صورتی که لغزش کلی در جهت شیب گسل باشد، گسل شیب لغز (Dip-slip fault) نامیده می شوند.

در صورتی که لغزش کلی به موازات امتداد گسل باشد، گسل امتدادلغز (Strike-slip fault) نامیده می شوند.

در صورتی که لغزش دارای هر دو مؤلفهٔ امتدادی و شیبی باشد، گسل مورب لغز (Oblique-slip fault یا Diagonal-slip fault) نامیده می شوند.

گسل شیب لغز

گسل های شیب لغز هم می توانند «عادی» باشند و هم «معکوس». گسل های عادی هنگامی ایجاد می شوند که پوستهٔ زمین تحت کشش باشد. در گسل های شیب لغز عادی فرادیواره نسبت به فرودیواره به سمت پایین حرکت کرده است. وضعیت گسل های معکوس، خلاف گسل های عادی است؛

بدین معنی که فرادیواره نسبت به فرودیواره به سمت بالا حرکت می کند. گسل های معکوس هنگامی ایجاد می شوند که پوستهٔ زمین تحت فشار باشد. شیب گسل های معکوس نسبتاً زیاد و بیش از ۴۵ْ است.

گسل های رانده جابه جایی ای همانند گسل های معکوس دارند منتها شیب صفحهٔ گسل کمتر ار ۴۵ْ است.

گسل امتدادلغز

در گسل های امتدادلغز جابه جایی به موازات امتداد گسل صورت می گیرد.در این نوع گسل ها سطح گسل تقریباً عمودی است. گسل های امتدادلغز راست بر را گسل های راست لغز و گسل های امتدادلغز چپ بر را گسل های چپ لغز نیز می نامند.

گسل مورب لغز

گسلی که هم مؤلفهٔ لغزشی امتدادی داشته باشد و هم مؤلفهٔ لغزشی شیبی، گسل مورب لغز نام دارد.[۶] تقریباً همهٔ گسل ها هر دو مؤلفه را دارند، ولو کوچک. در نتیجه برای اینکه همهٔ گسل ها در این دسته جای نگیرند، لازم است که هر دو مؤلفهٔ گسل های مورب لغز قابل اندازه گیری و درخور توجه باشند.

طبقه بندی بر اساس شیب سطح گسل

• گسل های پرشیب 

• گسل چینه ای (طبقه ای)

• گسل مطابق و نامطابق

طبقه بندی بر اساس وضعیت گسل نسبت به طبقات اطراف

• گسل امتدادلغز مانند هیمالیا

• گسل مورب لغز 

• گسل طولی

• گسل عرضی 

• گسل شیب لغز 

• گسل چرخشی یا محوری

طبقه بندی گسل ها بر اساس طرح آن ها

در این روش گسل ها را بر مبنای وضعیت آن ها نسبت به یکدیگر طبقه بندی می کنند.

در این تقسیم بندی :

• گسل های موازی 

• گسل های محیطی

• گسل های پَرمانند

• گسل های پوششی (پله ای)

• گسل های شعاعی

10 گسل خطرناک تهران

در ميان تعداد زياد گسل های تهران ، گسل‌هاي زير از خطر بالاتري برخوردارند:

1. گسل مشا- فشم به طول 400 کیلومتر

گسل فشاری مشا، گسل بزرگی است که شامل زیر شاخه‌هاي فراوانی نیز مي‌شود زلزله 1830میلادی به منطقه شرقی فعالیت این گسل نسبت داده مي‌شود علاوه براین زلزله بزرگی هم که در سال 958 میلادی با بزرگای گشتاوری 7/7 در 50 کیلومتری تهران رخ داده است.این گسل یکی از خطرناکترین گسل های تهران است.

2. گسل شمال تهران به طول 75 کیلومتر

گسل شمال تهران بین شاخه غربی گسل مشا و شهر قرار دارد اگر گسل شمال تهران فعال شود میزان خسارت به مراتب خیلی حادتر از زلزله‌ای است که در سال 1968 میلادی رخ داده است گسل شمال تهران از این لحاظ مي‌تواند یک چشمه لرزه زا، باشد گسل شمال تهران در فاصله بین کوه‌های شمال تهران و شهر و در روی پهنه‌هاي جنوبی کوه‌های شمال تهران به طول 75 کیلومتر قرار گرفته است

3. گسل جنوب ری به طول 20 کیلومتر

گسل جنوب ری - ایوانکی در جنوب تهران به طول 20 کیلومتر قرار گرفته است تمامی این گسل مي‌تواند به عنوان یک چشمه لرزه زا برای تهران باشد گسل جنوب ری در قسمت جنوبی خود دچار انشعابی است که در شمال آن قرار دارد و گسل شمال ری نامیده مي‌شود و فاصله بین این دو گسل فقط 3 تا 5 کیلومتر است، به نظر مي‌رسد ریشه این دو گسل یکی باشد و آنها نشانه‌هاي سطحی یک گسل باشند.

4. گسل شمال ری

در حوالی عظیم آباد در کناره جنوبی بزرگراه ری ـ بهشت زهرا قرار دارد و دیواره‌اي به ارتفاع 2 متر را به‌وجود آورده است امتداد آن شرقی ـ غربی بوده و طولی حدود 16/5 کیلومتر دارد.

5. گسل معکوس آهار

این گسل قسمتی از گسل معروف مشا-فشم را تشکیل داده است که باطولی در حدود 400 کیلومتر از جنوب غربی شاهرود در شرق تا آبیک در غرب ادامه دارد و شیبی در حدود 35 تا 70 درجه به سمت شمال دارد قسمتی از این گسل در ناحیه آهار که یکی از سه شاخه فرعی آن است گسل آهار نامیده مي‌شود.

6. گسل معکوس امامزاده داوود

راستای شمال غرب ـ جنوب غرب دارد و از حوالی امامزاده داوود عبور مي‌کند این گسل معکوس دارای شیبی معادل 80 درجه به سمت شمال شرق است در حوالی ولنجک این گسل به گسل شمال تهران مي‌پیوندد.

7. راندگی پورکان ـ وردیج

از حوالی پورکان در مسیر جاده کرج چالوس تا وردیج و سپس شمال کن و فرحزاد ادامه مي‌یابد ودارای راستای شمال غرب جنوب شرق است.

8. گسل کهریزک

از شمال سلطان آباد در غرب تا کهریزک و سپس شمال شمس آباد در شرق امتداد یافته و راستایش شرقی غربی و طولش بیش از 40 کیلومتر است این گسل دیواره‌اي به ارتفاع 1- 10 متر در آبرفت‌هاي جنوب تهران ایجاد کرده است.

9. راندگی نیاوران

با راستای شمال شرقی ـ جنوب غربی وبا طولی حدود 13 کیلومتر از سعادت آباد تا نیاوران و شمال اقدسیه امتداد مي‌یابد.

10. گسل محمودیه

گسلی با سازوکار کششی با راستای شرقی ـ غربی است

:

منبع : بخش مقالات علمی آکاایران
برچسب :